Las był tu od zawsze. Mijany w drodze na spacer, na rower, z psem czy z wnukami. Znany, ale przez lata trochę zapomniany. Pierwsze działanie naszego projektu miało jeden prosty cel: sprawić, by las stał się na nowo miejscem spotkań, odpoczynku i wspólnego bycia blisko natury. I – co najważniejsze – żeby powstał razem z mieszkańcami, a nie „obok nich”.
Działanie realizowane było od maja do grudnia 2025 roku, we współpracy z Nadleśnictwo Stare Jabłonki.
Od formalności do konkretów
Każda dobra historia zaczyna się… od papierów. Zanim w lesie pojawiły się ławki, hamaki i tablice edukacyjne, trzeba było zadbać o solidne podstawy formalne. Podpisaliśmy umowę partnerską z Nadleśnictwem, a w trakcie dalszych ustaleń – zgodnie z nowymi wytycznymi – także umowę dzierżawy fragmentu lasu społecznego.
To był moment, w którym projekt „na papierze” zaczął nabierać realnych kształtów.
Las, który mówi głosem mieszkańców
Równolegle ruszyliśmy z tym, co w tym projekcie było kluczowe – konsultacjami społecznymi. Zależało nam, by las nie był zaprojektowany zza biurka, ale wyrósł z realnych potrzeb ludzi, którzy korzystają z niego na co dzień.
Testowaliśmy różne formy rozmów. Mobilny punkt konsultacyjny w przestrzeni wsi okazał się umiarkowanie skuteczny, ale prawdziwym strzałem w dziesiątkę były rozmowy prowadzone podczas plenerowego Festiwalu Jabłka. Mieszkańcy zatrzymywali się, rozmawiali, dzielili pomysłami. Do głosu doszli też turyści, którzy spojrzeli na las świeżym okiem. Odpowiedzi były dłuższe, przemyślane i pełne konkretnych sugestii.
Ogromną wartość miały także spotkania w świetlicy wiejskiej. Rodzice przedszkolaków i seniorzy – najczęstsi użytkownicy lasu – aktywnie dyskutowali, analizowali pomysły i wskazywali rozwiązania, które naprawdę miały sens. To właśnie z tych rozmów wybrzmiała potrzeba miejsc do odpoczynku, ławek przy ścieżkach i spokojnych przestrzeni sprzyjających wyciszeniu.
Internetowe konsultacje na Facebooku pokazały z kolei, że nie każda forma dialogu sprawdza się równie dobrze. Choć dyskusji było niewiele, jedno okazało się pewne – krótki film pokazujący już urządzony fragment lasu wzbudził duże emocje i zainteresowanie.
Cały proces konsultacyjny domknęliśmy spotkaniami z zespołem konsultacyjno-doradczym przy Nadleśnictwie. To tam wszystkie pomysły zostały uporządkowane, ocenione pod kątem bezpieczeństwa, zasad gospodarki leśnej i możliwości realizacji, a następnie połączone w jedną, spójną koncepcję.
Najpierw porządki, potem zmiany
Zanim las zaczął się zmieniać, trzeba było o niego zadbać. W sprzątanie zaangażowały się dzieci uczęszczające do świetlicy wiejskiej, które razem z animatorką zebrały śmieci z całego lasku. To był moment, w którym las naprawdę zaczął „oddychać”.
Trzy strefy – różne potrzeby, jedno miejsce Efektem konsultacji i wspólnych ustaleń było wydzielenie trzech stref funkcjonalnych:
- Strefa edukacyjna – z tablicami opowiadającymi o gatunkach drzew w pierwszej osobie („Jestem sosną…”), uzupełniona o ławki przy ścieżce spacerowej, szczególnie ważne dla seniorów.
- Strefa relaksacyjna – miejsce odpoczynku, z ławostołem, hamakiem i leżakami, stworzone z myślą o wyciszeniu i kontakcie z naturą.
- Strefa przystankowa – przestrzeń z miejscem do postoju rowerów i stołem, idealna na krótką przerwę w drodze.
-
Ścieżka spacerowa otrzymała nazwę „Zaczerpnij leśnej energii”, która najlepiej oddaje jej charakter.
Małe elementy, duże znaczenie
Pod koniec roku, dzięki oszczędnościom projektowym, zakupiliśmy karmniki oraz domki dla owadów i jeży. Ich montaż zaplanowany został na ferie zimowe, kiedy warunki pogodowe na to pozwolą, a dzieci będą mogły aktywnie włączyć się w działania.
To dopiero początek
Pierwsze działanie projektu pokazało, jak ogromną siłę ma współpraca: mieszkańców, instytucji i lokalnych organizacji. W kolejnym etapie planujemy opracowanie Podręcznika dobrych praktyk, który zbierze nasze doświadczenia i stanie się inspiracją dla innych miejscowości chcących tworzyć swoje lasy społeczne.
Bo las to nie tylko drzewa. To relacje, rozmowy i wspólna odpowiedzialność.
Sfinansowano ze środków @narodowyinstytutwolnosci w ramach #NOWEFIO @SpoleczenstwoObywatelskieKPRM